1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransının keçirilməsi müasir Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Müstəqilliyin ilk illərində ölkənin üzləşdiyi siyasi böhran, idarəçilik boşluğu və təhlükəsizlik təhdidləri fonunda belə bir partiyanın yaradılması yalnız siyasi qərar deyil, həm də milli məsuliyyət aktı idi. Bu təşəbbüs Azərbaycan ziyalılarının tarixi iradəsi, xalqın gələcəyə inamı və Heydər Əliyev fenomeninə böyük etimadın təcəssümü kimi tarixə düşdü.Müstəqil Azərbaycanın yeni siyasi modelə ehtiyacı olduğu şəraitdə “91-lər” adlanan görkəmli ziyalılar qrupu tarixi müraciət ilə çıxış edərək Heydər Əliyevi ölkənin siyasi həyatına qayıtmağa və yeni yaradılacaq partiyaya rəhbərlik etməyə dəvət etdi. Bu müraciət təkcə bir qrupun deyil, cəmiyyətin böyük təbəqələrinin arzu və tələblərinin ifadəsi idi.Heydər Əliyevin 1992-ci il 16 oktyabr tarixli cavab məktubunda vurğuladığı kimi, Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması dövlətçiliyin möhkəmlənməsi baxımından obyektiv zərurət idi və bu siyasi qüvvə ölkəni ağır sınaqlardan çıxara biləcək əsas instansiya kimi formalaşa bilərdi.Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda keçirildi və bütün ölkə regionlarından gələn 550 nümayəndəni birləşdirdi. Bu konfrans sadəcə təşkilati yığıncaq deyil, Azərbaycanın yeni siyasi arxitekturasının formalaşmasının başlanğıcı oldu. Toplantıda partiyanın Proqramı və Nizamnaməsi qəbul edildi, Heydər Əliyev yekdilliklə partiyanın sədri seçildi və YAP-ın ali idarəetmə strukturları təsis edildi.Beləliklə, Yeni Azərbaycan Partiyası müstəqil dövlətin gələcək inkişaf kursunu müəyyən edən siyasi institut kimi fəaliyyətə başladı.Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında YAP qısa müddətdə ölkənin aparıcı siyasi gücünə çevrildi. Azərbaycanın o dövrdə üzləşdiyi təhdidlər, idarəetmə böhranı və regional parçalanma təhlükəsi yalnız güclü siyasi liderlik və milli konsolidasiya yolu ilə aradan qaldırıla bilərdi. Ulu Öndər məhz bu missiyanı öz üzərinə götürərək YAP-ı dövlətin dirçəlişində əsas siyasi dayağa çevirdi.Partiya qısa zaman ərzində “dünənin, bu günün və sabahın partiyası” olaraq cəmiyyətin bütün təbəqələrinin dəstəyini qazandı. YAP-ın xalq partiyasına çevrilməsi onun dövlətçilik ideyalarının, stabillik xəttinin və inkişaf strategiyasının geniş qəbul edilməsinin nəticəsi idi.YAP-ın fəlsəfəsində vətəndaş həmrəyliyi, dövlətçilik ideyası və sosial ədalət prinsipləri xüsusi yer tutur. Partiya çoxşaxəli sosial bazası, inklüzivliyi və bütün vətəndaşları siyasi ideya ətrafında birləşdirmə qabiliyyəti ilə seçilir. YAP-ın Proqramı və Nizamnaməsi demokratik siyasi mədəniyyətin yeni mərhələsini formalaşdıraraq ölkədə siyasi plüralizmin inkişafına töhfə vermişdir.
2005-ci ildə keçirilmiş III qurultayda Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri vəzifəsinə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev seçildi. Bu qərar partiyada siyasi varislik prinsipinin reallaşmasını təmin etdi.Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VII qurultayındakı çıxışında vurğuladığı kimi, 2003-cü ildən etibarən Heydər Əliyev siyasi kursuna sadiqlik Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinə, qüdrətli ordu quruculuğuna, iqtisadi inkişafın təmin olunmasına və milli birliyin güclənməsinə gətirib çıxardı. Son 20 il ərzində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın siyasi, sosial, hərbi və iqtisadi sistemində yeni mərhələnin əsasını qoydu.2021-ci ildə keçirilən VII qurultay YAP-ın müasir çağırışlara adekvat inkişaf mərhələsinə keçdiyini nümayiş etdirdi. Qurultayda:
• yeni Nizamnamə təsdiqləndi,
• İdarə Heyəti yeniləndi,
• partiyanın Veteranlar Şurası yaradıldı,
• Mehriban Əliyeva YAP sədrinin birinci müavini təyin olundu.
Bu qərarlar partiyanın institusional inkişafını gücləndirməklə yanaşı, Azərbaycanın siyasi sistemində qadın liderliyinə verilən yüksək dəyəri də əks etdirdi.Yeni Proqramda partiyanın 10 strateji istiqaməti və 11 hədəfi müəyyənləşdirildi. Bunların əsasında Heydər Əliyev yolu, dövlətçilik, müstəqillik, sosial ədalət, multikulturalizm və modern dövlət quruculuğu dayanır.Yeni Azərbaycan Partiyası ölkədə sağlam siyasi mühitin formalaşdırılmasının əsas aparıcı qüvvəsidir. Prezident İlham Əliyevin “Ümummilli məsələlərdə fərqli fikir ola bilməz” tezisi partiyanın siyasi dialoq strategiyasının mahiyyətini müəyyən edir. Son illərdə aparılan siyasi islahatlar və partiyalararası əməkdaşlıq modeli Azərbaycanın siyasi mədəniyyətində yeni mərhələ açdı.Son seçki nəticələri partiyanın xalq tərəfindən davamlı şəkildə dəstəkləndiyini nümayiş etdirir:
• 2024-cü il prezident seçkiləri: İlham Əliyev 92,12% səs,
• 2024-cü il parlament seçkiləri: YAP 68 deputat yeri,
• 2025-ci il bələdiyyə seçkiləri: Yerli idarəetmədə böyük üstünlük.
Bu nəticələr siyasi kursa olan ictimai etimadın göstəricisidir.YAP-ın siyasi kursu Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə nüfuzunu gücləndirən əsas amillərdən biridir. Qlobal təşəbbüslər, təhlükəsizlik siyasəti, humanitar və multikultural təşəbbüslər Azərbaycanın Cənubi Qafqazda lider mövqeyini möhkəmləndirib.Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis edildiyi 21 noyabr tarixi yalnız partiyanın yaranma günü deyil, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində sabitlik, inkişaf və milli həmrəyliyin əsasının qoyulduğu gündür.Bu gün YAP:
• siyasi sistemin lokomotivi,
• dövlətin inkişaf konsepsiyasının müəllifi,
• cəmiyyətin birləşdirici sütunu,
• müasir Azərbaycanın ideoloji dayağıdır.
Heydər Əliyev irsi, Prezident İlham Əliyevin müzəffər liderliyi və partiyanın geniş sosial bazası YAP-ın gələcək illərdə də milli inkişaf prosesinin mərkəzində olacağını təsdiqləyir.
Elçin Quliyev,
Zəngilan Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşı
Hüquqşünas
